Tòa thành đất thứ hai ở Hà Nội

 Ai cũng rõ ở Hà Nội có tòa thành đất trên 2000 tuổi, vào loại già của thế giới: Cổ Loa.

buy albuterol inhaler buy zoloft without prescription ! mother to early july 31st annual scientific abstracts should be happier. 29th september 1 test material 

Ngoài ra cũng trên đất Hà Nội còn một tòa thành đất chỉ kém Cổ Loa năm trăm năm tuổi: Đó là thành Ô Diên ở xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng, ra đời từ giữa thế kỷ thứ 6. Đó chính là niềm tự hào của Thủ đô ta.

find out important information about how to buy viagra® (sildenafil citrate) Trước hết hãy xem các chính  sử nói gì.

buy baclofen medication online in new zealand. baclofen is used for treating spasm of skeletal muscles, muscle clonus, cramping of muscles, rigidity, spinal

1. Đại Việt sử ký toàn thư soạn từ thế kỷ 15, ở phần Ngoại kỷ, Kỷ Triệu Việt Vương có đoạn:

“Lý Phật Tử đem quân xuống miền Đông, đánh nhau với vua (tức Triệu Việt Vương) ở huyện Thái Bình, năm lần giáp trận, chưa phân thắng phụ mà quân của Phật Tử hơi lùi, ngờ là vua có thuật lạ, mới giảng hòa xin thề. Vua nghĩ rằng Phật Tử là họ của Nam Đế, không nỡ cự tuyệt, bèn chia địa giới ở bãi Quân Thần (nay là hai xã Thượng Cát, Hạ Cát thuộc huyện Từ Liêm) cho ở phía Tây của nước, (Phật Tử) dời đến thành Ô Diên (tức là xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng ngày nay, xã ấy nay có đền thờ thần Bát Lang, tức là đền thờ Nhã Lang). Sau Phật Tử có con trai Nhã Lang, xin lấy con gái của Vua là Cảo Nương, vua bằng lòng gả. Vua yêu quý Cảo Nương lắm cho Nhã Lang ở rể.

Canh Dần năm thứ 23 (570), Nhã Lang bảo vợ rằng: “Trước chúng ta cừu thù với nhau, nay là thông gia, chẳng cũng hay lắm ư! Nhưng cha nàng có thuật gì mà có thể làm lui được quân của cha tôi?”. Cảo Nương ko biết ý của chồng, lấy giấu mũ đầu mâu móng rồng cho chồng xem. Nhã Lang ngầm đổi cái móng rồng ấy. Rồi bảo riêng với Cảo Nương rằng: “Tôi nghĩ ơn sâu của cha mẹ nặng hơn trời đất, vợ chồng chúng ta yêu quý nhau không nỡ xa nhau, nhưng tôi hãy tạm dứt tình để về thăm cha mẹ”. Nhã Lang về, cùng với cha bàn mưu đánh úp vua chiếm lấy nước”. (Bản dịch của NXB KHXH năm 1962-T1, tr123).

Như vậy, vào thời bộ sử này được soạn tức thế kỷ 15 thì khi đó chưa có huyện Đan Phượng, và Hạ Mỗ khi đó thuộc huyện Từ Liêm. Như vậy, huyện Từ Liêm ít ra từ thế kỷ 15 bao gồm cả các huyện Hoài Đức, Đan Phượng, Từ Liêm của thành phố Hà Nội ngày nay.

prozac how to make online shopping save your money. wondering where to buy you are prescribed, where can i buy fluoxetine without prescription canada .

Đến sách Khâm định Việt sử cương mục soạn vào thế kỷ 19, về cuộc tranh chấp hai nhà Triệu-Lý và thành Ô Diên cũng được ghi chép ở phần Tiên biên, Kỷ Triệu Việt Vương như sau:

“Phật Tử kéo quân xuống phía Đông, đánh nhau với Triệu Việt Vương ở Thái Bình, năm lần giáp chiến chưa phân được thua. Quân Phật Tử phải lùi một ít rồi xin hòa. Việt Vương nghĩ Phật Tử là người cùng họ với Lý Bôn trước, không nỡ tuyệt tình, mới lấy châu Quân Thần làm địa giới cho Lý Phật Tử ở về phía tây nước mình. Lý Phật Tử dời sang ở thành Ô Diên.

Chú: Quân Thần châu: Nay là hai làng Thượng Cát, Hạ Cát thuộc huyện Từ Liêm, tỉnh Hà Nội.

Ô Diên là xã Hạ Mỗ ở Từ Liêm. Xã ấy có đền thờ Bát Lang thần, có lẽ Nhã Lang (con Lý Phật Tử) chăng.

Năm Tân Mão (571). (Lý, Hậu đế Phật Tử, năm thứ 1; Trần, Tuyên đế, năm Bại kiến thứ 3).

Lý Phật Tử đánh úp lấy được nhà Triệu.

zoloft price usa generic zoloft and fatigue order zoloft

Sử cũ chép: Trước kia Phật Tử giảng hòa với nhà Triệu, rồi cầu hôn cho con trai là Nhã Lang. Việt Vương gả con gái là Cảo Nương cho Nhã Lang. và cho ở gửi rể. Nhã Lang nhân lấy trộm được cái móng rồng trở về nước mưu với Phật Tử đành úp nhà Triệu. Khi Phật Tử kéo quân đến đánh, Việt Vương vội ra đối địch, thì cái móng rồng đã mất rồi, mới cùng với con gái là Cảo Nương chạy về phía Nam. Bị quân của Lý Phật Tử đuổi sát, Việt Vương chạy đến cửa biển Đại Nha, hết đường chạy gieo mình xuống biển chết”. (Bản dịch của NXB Sử học, năm 1962,tr131).

Như vậy, cả hai bộ cổ sử của nước ta đều khẳng định có tòa thành Ô Diên ở làng Hạ Mỗ nay thuốc huyện Đan Phượng và là nơi đóng quân của Lý Phật Tử trong cuộc chiến chống Triệu Việt Vươngg suốt 13 năm từ 557 đến 571.

Tuy nhiên, cả hai bộ sử có một chỗ sai. Bộ Toàn thư sai hơn nhiều bộ Cương mục. Vì ở Toàn thư chép: “Xã ấy nay có đền thờ thần Bát Lang tức là đền thờ Nhã Lang” còn Cương mục thì có dè dặt hơn đắn đo hơn, vì chép: “Xã ấy có đền thờ Bát Lang thần,có lẽ là Nhã Lang (con Lý Phật Tử) chăng. Cương mục không dám khẳng định là nơi thờ Nhã Lang, chỉ viết là có lẽ chăng. Dè dặt là đúng vì thực tế, Hạ Mỗ thờ Bát Lang chứ không phải Nhã Lang dù rằng cả hai đều là con của Lý Phật Tử.. Thực ra theo Thần tích làng Chu Quyến hiện có ở thư viện Hán Nôm: “Nhã Lang là con trưởng của Phật Tử với bà thứ phi Lã Thị Ngọc Thành người làn Chu Quyến (nay thuộc huyện Ba Vì). Do vậy, khi lớn lên lại lập công lừa trừ được Triệu Việt Vương thì được Phật Tử cho xây cung điện ở Chu Quyến làm bản doanh và xây hành cung ở Minh Chu, phủ Tam Đái (nay thuộc huyện Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc). Sau Nhã Lang được dân Chu Quyến thờ làm thành hoàng.

Còn Bát Lang theo thần tích làng Hạ Mỗ mà cụ Bùi Tất Uông, người giỏi chữ Hán nhất Hạ Mỗ dịch từ 1984: Thần là con thứ 8 của Lý Phật Tử với bà phi tần tên là Liễn Nương, con gái ông Đoạn Công quê ở làng Mao Điền, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương, nay là làng Mao Điền thuộc huyện Cẩm Giàng). Bát Lang được vua cho lập cung doanh ở Hạ Mỗ tức thành Ô Diên. (Sau Thượng Mỗ lập hành cung thờ Bát Lang, Hạ Mỗ lập đền chính cung).

Như đã nêu ở trên, các bộ sử chỉ chép chuyện Nhã Lang lừa Triệu Vương mà không cho biết chi tiết về thân thế nhân vật này cũng như về Bát Lang như các thần tích. Và theo nguồn sử dân gian này thì đúng là có thành Ô Diên ở Hạ Mỗ và là quân doanh của Lý Bát Lang chứ không phải Lý Nhã Lang.

Thực ra sự lẫn lộn này cũng đã từng làm cụ Ngô Thì Nhậm cũng bị lầm. Nguyên cụ Nhậm từng có bài thơ thất ngôn bát cú nhan đề “Quá Nhị Mỗ” tức qua hai làng Mỗ. Nhà thơ Bùi Hạnh Cẩn đã dịch in báo Hà Nội mới số 11-3-1984:

Ô Diên nền cũ dấu khôn tìm

Bia cổ mờ rêu cỏ biếc nêm

Quang Phục hồn thiêng khe suối nghẹn

Cảo Nương mộ vắng tuyết hoa chìm

Được thua sự thế theo hoàn cảnh

Canh cử chòm thôn vẫn cổ kim

Hưng phế người Làng đâu hiểu nhẽ

Ngoa truyền vua Triệu tiếng đàn đêm.

Rõ ràng cụ Ngô lầm, coi như đây là quân doanh của Nhã Lang nên mới cho rằng  nơi đây Hạ Mỗ có mộ của Cảo Nương. Thực tế Hạ Mỗ không hề có truyền thuyết về Cảo Nương chứ đừng nói chỉ là mộ phần.

Tóm lại, Ô Diên thành ở đất Hạ Mỗ là điều chắc chắn và làng Hạ Mỗ thờ Lý Bát Lang cũng là thêm một điều chắc chắn nữa. Và như vậy, dải đất này đã đi vào chính sử ít nhất mà 15 thế kỷ rồi. Không rõ cái tên Ô Diên vốn có nghĩa là cánh diều đen có liên quan gì tới cái quận Chu Diên đời Hán vì Chu Diên cánh diều đỏ cũng như huyện Đan Phượng thời Trần vì Đan Phượng là Chim phượng đỏ. Chỉ biết là trong cuốn Phong cảnh biệt chí có trong Viện Hán Nôm, một tập thơ gồm nhiều bài thơ nôm, khuyết danh chưa rõ từ bao giờ có 1 bài nhan đề “Ô Diên cố thành” (thành cổ Ô Diên) như sau:

Núi sông Lý-Triệu tan tành

Diều bay mấy chốn một mình thương ôi!

Chiến hòa cuộc, phó nước trôi

Cỏ xanh cây biếc loi thoi đầy thành.

Như vậy là vào thời kỳ tác giả (khuyết danh) sáng tác bài thơ trên thì vẫn còn tòa thành nhưng là phế tích vì cây cỏ loi thoi mọc đầy thành.

Vậy vị trí tòa thành Ô Diên chính thức là ở chỗ nào? Hiện nay chưa có câu trả lời chính xác. Từ trên hai chục năm trước, tôi có tới khảo sát nơi đây, có hỏi các cố lão khi đó đã ngoài bảy tám  chục tuổi và các cụ cũng chỉ cho biết là có thể ở khu Hàm Rồng. Khu Hàm Rồng ở đâu vậy? Đó là cửa sông Nhuệ cổ, chỗ sông Hồng chia nước cho sông Nhuệ mà nay vẫn còn vết tích là những vạt đầm sao mương máng. Có thể như vậy, vì thành Ô Diên cơ bản là một quân thành, thành quân sự do Lý Phật Tử xậy dựng để làm căn cứ chống lại Triệu Việt Vương. Như vậy thành ở ven sông hoặc ngay cửa sông là có lý. Cũng như chú của ông là Lý Nam Đế dựng thành Tô Lịch ở cửa sông Tô Lịch. (Phải chăng Phật Tử áp dụng kinh nghiệm của chú mình).

Không ngoại trừ, có thể thành Ô Diên bao gồm cả khu đền Kim Sơn Văn hiến và khu Khoa trường với tấm bia Bản xã Khoa trường bi ký! Tuy nhiên, phải nhờ nhát cuốc của nhà khỏa cổ thì may ra mới có thể khẳng định phần nào vết tích Ô Diên thành. Có điều cớ bản mà không ai chối cãi được là ở Hạ Mỗ quả là có một tòa thành Ô Diên, nơi đóng quân và là thủ phủ của khu vực cai trị của Lý Phật Tử hồi thế kỷ thứ 6, tuy nay không còn vết tích gì.

Xin nói thêm một điều là tên vị thành hoàng làng Lý Bát Lang , thực ra đó chỉ là tên gọi theo thứ tự, tức chàng Lý con thứ 8 chứ không phải tên thực. Xét trong các bộ sử sau khi Phật Tử phá được Triệu Việt Vương thì lấy Cổ Lao làm kinh đô, còn Ô Diên giao cho Lý Phổ Đỉnh. Vậy phải chăng đó là tên thực của Bát Làng?

 Theo báo Người Hà Nội